Offsetowy niebieski laser

matryca laserowa

Z okazji kłopotów „polskiego grafenu” wielu Komentatorów wspominało sprawę niebieskiego lasera. Dlatego przypomnę (przypomnę, bo już o tym wielokrotnie pisałem) historię sprzed prawie 20 lat.

Na początku XXI wieku Polska zakupiła za ładnych kilka miliardów dolarów samoloty myśliwskie F16. Towarzyszyć miał temu off-set, czyli inwestycje amerykańskie w polski high-tech. Off-set był absurdalnie duży, bo wynosił tyle samo, co cały zakup.

Firma TopGaN, której mam zaszczyt wiceprezesować, została wtedy zakwalifikowana do off-setu na sumę 500 mln dolarów. Była to suma olbrzymia na ówczesne warunki, bo przekraczała roczne nakłady na całą naukę w Polsce. TopGaN zaś miał w zasadzie tylko pomysł, żeby produkować niebieskie lasery. Pomysł bazował na fakcie, że w kryształach GaN-u (podłoża, na których robi się lasery) mieliśmy mniej defektów niż inni. Pierwszy laser już też zrobiliśmy, ale Japończycy (firma Nichia) zrobili takowy 6 lat wcześniej, a ich lasery do BluRay’a już były produkowane komercyjnie.

Już na pierwszym spotkaniu z przedstawicielami Lockheed-Martina (L-M) dowiedzieliśmy się, że jest to tak zaawansowana technologia, że te 500 mln USD należy podzielić przez 5. 100 mln dalej było dla nas bardzo atrakcyjne, bo nie mieliśmy niemal nic. Wypisaliśmy więc kilkanaście urządzeń technologicznych (napylarki, fotolitografia, itp) i analitycznych (dyfraktometr, urządzenia do testów laserów, itp). Wtedy L-M powiedział, że w tych 100 mln mogą zmieścić 3 mln w używanych urządzeniach, ale 97 mln musi być w transferze technologii. Wobec tego my wypisaliśmy listę technologii, których potrzebowaliśmy- robienia kontaktów elektrycznych, robienia izolacyjnych ścieżek, itp. Jednak L-M zaproponował, że za te 97 mln USD zorganizują cztery telekonferencje. My będziemy pytać, a specjaliści z Ameryki będą odpowiadać. Jedna telekonferencja miała kosztować ponad 24 mln USD. Powiedzieliśmy wtedy: „Mamy was w d..ie”, czyli po angielsku: „Sorry, we are not able to accept it”. I tak się skończył nasz udział w off-set’cie. Nawet tych 3 mln USD w używanym sprzęcie nie dostaliśmy. Później NIK badał wykonanie offsetu przez L-M, ale nasz przypadek nie podpadał pod kontrolę, bo to my się wycofaliśmy bez winy Amerykanów.

Przez wiele lat później dziennikarze dzwonili do mnie i pytali jak wydaliśmy te 500 mln USD. Żadna gazeta nigdy nie napisała, że złamanego dolara nie zobaczyliśmy. Dodatkowo, żadnych grantów (np., na 200 tys zł na trzy lata) nie dostawaliśmy, bo nasi Koledzy z innych instytutów jako recenzenci uważali za bezczelność występowanie o małe polskie granciki kiedy mamy miliardy.

„Patrząc wstecz za siebie, na te lata, co minęły”, myślę, że te 500 mln USD było akurat tyle, ile było potrzebne do uruchomienia masowej produkcji laserów. Czy mieliśmy kompetencje, żeby to zrobić? Na pewno nie, ale mając pieniądze mogliśmy dokupić odpowiednich specjalistów z zagranicy. My, niestety, dysponowaliśmy znacznie mniejszymi funduszami zarówno prywatnego Inwestora, jak i udało się pozyskać wiele grantów europejskich, a później także i polskich. Wizję masowej produkcji zamieniliśmy więc na wizję produkcji wyspecjalizowanych laserów, na przykład, do zegarów atomowych, czy spawania miedzi. Dojście do tak trudnych produktów zajęło nam bardzo dużo czasu, ale wszystkie elementy technologii musieliśmy opanować sami, często „wymyślając koła” doskonale znane w laboratoriach zachodnich.

Zajrzyjcie na stronę http://www.topganlasers.com, i komentujcie niebieski laser jako sukces mimo niezwykle małych funduszy, a nie jako zmarnowanie mitycznych 500 milionów dolarów.

Michał Leszczyński

Jedna myśl na temat “Offsetowy niebieski laser

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s